Kültür ve düşünce hayatımızın en etkili isimleri arasında yer alan Attila İlhan ile ilgili bilgilerinizi tazelemek ister misiniz? Attila İlhan kimdir? İşte 7 başlıkta bu sorunun yanıtı…

1- Çocukluğu

Attilâ İlhan 15 Haziran 1925’te İzmir Menemen’de doğdu. Babası savcı Muharrem Bedrettin İlhan, annesi Emine Memnune Hanım’dır. Edebiyatsever bir ailenin çocuğu olarak çocukluğu haliyle kitaplarla iç içe geçti. İlk şiir denemelerini henüz ilkokul üçüncü sınıftayken yaptı.

Attila İlhan

2- Lisede gözaltı

Şubat 1941’de İzmir Atatürk Lisesi’nde, kız arkadaşıyla mektuplaşırken yazdığı Nâzım Hikmet şiirleriyle yakalandı. 16 yaşında okuldan uzaklaştırıldı, üç hafta gözaltında kaldı. Türkiye’de gözaltına alınan ilk lise öğrencisi olan Attilâ İlhan, yıllar sonra bu olayı “O işin prömiyeri bende. 16 yaşındaydım daha. O olaydan sonra damgalı eşek gibi İzmir’de, Karşıyaka’da herkes bizi tanıdı” diye anlattı.

Attila İlhan

3- Usta şairleri geride bıraktı

Bu olaydan sonra kendisine Türkiye’nin hiçbir yerinde okuyamayacağına dair belge verilince, eğitimine ara verdi. 1944’te Danıştay kararıyla okuma hakkını geri kazanınca İstanbul Işık Lisesi’ne yazıldı. Lise sonda amcasının kendisinden habersiz şiirini gönderdiği CHP Şiir Armağanı’nda “Cebbar Oğlu Mehemmed” ile pek çok ünlü şairi geride bırakıp ikinci oldu.

Attila İlhan

4- Aşk ve yalnızlık şairi

Attilâ İlhan her şeyden önce aşk ve yalnızlık şairidir. İlk gençlik yıllarındaki aşkları bir hayli platonik olsa da, aşkları, hayalleri ve yaşadıkları ile dünyevi aşkı yansıtan bir şair olmuştur. İlhan’ın şiirlerinde, denediği nazım şekillerinin farklılığının yanı sıra tema olarak çeşitlilik de dikkat çeker. Bu tema çeşitlemesinin içinde en çok işlene temalar, yalnızlık, umutsuzluk, bunalım, ölüm, aşk, kadın gibi bireysel konulardır.

Attila İlhan

5- Attilâ İlhan ve sinema

Tiyatro ve sinema sanatçısı Çolpan İlhan’ın ağabeyi olan Attilâ İlhan, Paris gidiş gelişlerinde sinemayla ilgilenip Sorbonne’da filmoloji kurslarına devam etti. Bu sayede Vatan gazetesinde 1953’ten itibaren sinema eleştirileri yazarak gazeteciliğe başladı. Ünlü şairin sinemayla ilgisi bununla sınırlı değildi. Ali Kaptanoğlu takma adıyla Yalnızlar Rıhtımı, Ateşten Damlalar, Rıfat Diye Biri, Şoför Nebahat, Devlerin Öfkesi, Ver Elini İstanbul, Sokaktaki Adam gibi 15’e yakın film senaryosu yazdı.

Attila İlhan

6- An gelir Attilâ İlhan ölür

Attilâ İlhan ilk kalp krizini 1985 yılında geçirdi. Bu tarihten sonra kardiyolojik sorunları devam eden İlhan’ın 2004’ten itibaren sağlık durumu daha da bozuldu. 10 Ekim 2005’te İstanbul’daki evinde geçirdiği ikinci kalp krizi sonucu hayata veda ettiğinde 80 yaşındaydı.

Attila İlhan

7- Bir aydın olarak Attilâ İlhan

İlhan, kültür ve düşünce hayatımızın en etkili isimleri arasındaydı. Şiirleri, romanları, senaryoları edebiyat ve sanat yaşamımıza yön verdi. Ancak İlhan aynı zamanda bir fikir adamıydı da. Bir aydın olarak politik görüşleri de çok konuşuldu. Hangi Sol, Hangi Atatürk, Hangi Batı gibi politik metinleri büyük tartışmalar yarattı. Son yıllarında köşe yazarlığı ve TV programcılığını siyasi fikirlerini yaygınlaştırmak için kullandı. 2000’li yıllarda yükselen ulusal sol akım, İlhan’ın siyasal literatürümüze kattığı bir deyimle “dip dalgası” olarak tanımlandı. Attilâ İlhan Türk solunun en tartışmalı, en orijinal düşünürlerinden biri olarak tarihteki yerini aldı.

CANBERK BAĞIR

Diğer yazıları:

Doğal hayat tehdit altında