1906’nın 1 Mayıs günü Paris Grand Palais’de açılan, Fransız Sanatçılar Derneği’nin  (Société des Artistes Français) düzenlediği Salon sergisinde Fransızca adı “L’homme aux Tortues” (Kaplumbağalı Adam), sergiye ait katalogların birindeyse ingilizce adı kısaca “Tortoises” (Kaplumbağalar) olarak verilen resim Osman Hamdi Bey’in “Kaplumbağa Terbiyecisi” olarak tanınmış olan eseridir.

Kaplumbağa Terbiyecisi Resimde belinde sıkı bir kemerle bağlanmış kırmızı uzun bir giysi giyen sakallı bir derviş, mavi çinilerle kaplı eşyasız ve bakımsız bir odada, yarı arkası dönük şekilde dikilmektedir. Ellerini arkasında kavuşturmuş olan bu adamın elinde bir ney bulunmaktadır. Başına, etrafına gelişigüzel bir yemeni sararak arakiye takmıştır. Sırtında ise bir nakkare asılıdır ve buna bağlı bir mızrap da boynundan aşağıya sarkmaktadır. Dervişin ayaklarının yanında, yerdeki yaprakları yemekte olan kaplumbağalar vardır. Odanın duvarlarındaki sıvalar ve çiniler yer yer dökülmüştür. Tablonun tek ışık kaynağı dervişin önündeki alçak penceredir.

Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu, özellikle ilham kaynağına dair net bilgilerin olmadığı dönemde, geri kalmış bir toplumu çağdaşlaştırmaya çalışan bir aydının yorgun hâlini anlattığı şeklinde yorumlandığı olmuştur.

Kaplumbağaların esin kaynağının, Lâle Devri’ndeki Sadabad eğlenceleri sırasında, hava karardıktan sonra sırtlarına mum dikilerek serbest bırakılan kaplumbağalar olduğu öne sürülmüştür.

Tablonun iki versiyonu

Kaplumbağa Terbiyecisi

Pek çok oryantalist ressam gibi Osman Hamdi Bey de 1906 yılında çizip beğendiği bu tablosunu 1907 yılında bir defa daha çizmiştir. Bir yıl arayla çizilen tabloların genel kompozisyonu oldukça benzerdir. Ancak ikinci versiyonda ilkinden farklı olarak beş yerine altı kaplumbağa bulunur. Duvar çinilerinin ikinci çalışmada daha canlı bir renge sahip olduğu görünmektedir. Ayrıca terbiyecinin sağındaki duvarda çerçeveli bir hat ile duvarda asılı olan Allah ve Muhammed yazılı tablo, pencere kemeri gibi farklar de bulunmaktadır. İlk versiyonuna ek olarak sonradan çizilende cam kenarında bir de testi durmaktadır.

Da Vinci’nin “Son Akşam Yemeği” tablosu

Tefeci ve Karısı tablosuna dair

Cimon ve Pero tablosunun hikayesi