Anadolu Medeniyetleri Müzesi Rehberi: Salon Salon Neler Görülür?

Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Anadolu’da yaşamış toplulukların binlerce yıllık hikâyesini tek bir rotada anlatan, Türkiye’nin en önemli arkeoloji müzelerinden biridir. Ankara Kalesi’nin eteğinde, Atpazarı semtindedir ve 1997’de Avrupa’da Yılın Müzesi ödülünü almıştır. Bu rehberde müzenin binalarını, koleksiyonun dönemlere göre düzenini ve verimli bir gezi için önerileri bulacaksınız.

Müzenin binaları

Müze, 15. yüzyıldan kalma iki Osmanlı yapısını kullanır. Mahmut Paşa Bedesteni, kubbeli ana salonu ve çevresindeki dükkân sıralarıyla bir zamanlar değerli kumaş ve malların alınıp satıldığı kapalı çarşıydı. Yanındaki Kurşunlu Han ise kervanların konakladığı bir handı. Cumhuriyet’in ilk yıllarında bir Hitit (“Eti”) müzesi kurma düşüncesiyle başlayan süreçte bu yapılar onarılarak müzeye dönüştürüldü; kurum bugünkü adını, kapsamı bütün Anadolu uygarlıklarını kapsayacak biçimde genişleyince aldı. Binaların kendisi de görülmeye değer: Bedesten’in orta salonu, müzenin en etkileyici mekânıdır.

Koleksiyonun düzeni: kronolojik bir yolculuk

Sergileme, ziyaretçiyi en eski dönemlerden başlayarak zaman içinde ilerletir. Salonları sırayla gezmek, dönemler arasındaki değişimi görmenin en iyi yoludur.

Paleolitik ve Mezolitik Çağ

Taş aletler ve ilk insan topluluklarına ait buluntular. Avcı-toplayıcı yaşamın izlerini burada görürsünüz.

Neolitik Çağ

Yerleşik yaşama ve tarıma geçişin anlatıldığı bölüm. Konya’daki Çatalhöyük buluntuları, özellikle duvar resimleri ve bereketi simgeleyen kadın figürinleri bölümün en bilinen eserleri arasındadır.

Kalkolitik Çağ

Bakırın kullanılmaya başlandığı bu dönemde boyalı seramikler öne çıkar. Burdur’daki Hacılar gibi yerleşimlerden gelen kaplar, dönemin estetiğini gösterir.

Tunç Çağı

Madencilik ve metal işçiliğinin geliştiği bu dönemde Alacahöyük kral mezarlarından çıkan bronz sancaklar (güneş kursları) ve hayvan figürleri dikkat çeker.

Asur Ticaret Kolonileri Çağı

Kayseri yakınlarındaki Kültepe (Kaniş) buluntularıyla Anadolu’da yazının kullanılmaya başladığı dönem anlatılır. Çivi yazılı kil tabletler, Asurlu tüccarlarla yerel halk arasındaki ticaretin kayıtlarıdır.

Hitit Dönemi

Anadolu’da büyük bir krallık kuran Hititlere ait kabartmalar, mühürler, tabletler ve seramikler bu bölümdedir. Taş kabartmalar, müzenin orta salonunda büyük boyutlarıyla öne çıkar.

Frig ve Urartu dönemleri

Polatlı yakınlarındaki Gordion kazılarından gelen ahşap mobilyalar ve bronz eşyalar Frig sanatını; Doğu Anadolu’dan gelen metal işçiliği ise Urartuları temsil eder.

Müzenin bazı bölümlerinde daha sonraki dönemlere, Klasik ve Roma çağlarına ait eserler ile Ankara’nın kendi tarihine ilişkin buluntular da yer alır.

Müze neden Ankara’da?

Anadolu’nun arkeolojik mirasını bir arada sunan bir müzenin İstanbul yerine Ankara’da kurulması rastlantı değildir. Yeni başkentin, Anadolu’nun ortasında yer alması ve Hitit gibi Orta Anadolu merkezli uygarlıklara duyulan ilgi, müzenin kuruluş fikrini besledi. Polatlı’daki Gordion, Çorum’daki Alacahöyük ve Hattuşa, Kayseri’deki Kültepe gibi önemli kazı yerlerinin Ankara’ya görece yakın olması da koleksiyonun gelişimini kolaylaştırdı. Bu yüzden müzeyi gezmek, aynı zamanda Orta Anadolu’nun arkeoloji haritasını okumak anlamına gelir.

Kimler için uygun?

Arkeolojiye özel bir ilgisi olmayan ziyaretçiler için de müze anlaşılır bir akışa sahiptir; vitrinlerdeki açıklamalar dönemleri sırayla tanıtır. Öğrenciler için tarih derslerinde adı geçen uygarlıkları somut eserlerle görmenin iyi bir yoludur. Çocuklu ziyaretçiler için gezinin süresini kısa tutup en dikkat çekici salonlara odaklanmak daha keyifli olabilir.

Verimli bir gezi için öneriler

1. Süre ayırın: Bütün salonları dikkatle görmek birkaç saat sürebilir. Acele etmeden gezmek için sabah saatleri daha sakindir.
2. Sırayı takip edin: Kronolojik akışı bozmadan gezmek, eserleri bağlamıyla anlamayı kolaylaştırır.
3. Öncesinde kısa bir okuma yapın: Hitit, Frig ve Urartu gibi uygarlıklar hakkında temel bilgi, vitrinlerdeki eserleri çok daha anlamlı kılar.
4. Kale ile birleştirin: Müzeden çıkıp yokuşu tırmanarak Ankara Kalesi’ne ve çevresindeki diğer müzelere geçebilirsiniz.

Not: Müzelerin açılış saatleri, kapalı olduğu günler, giriş koşulları ve süreli düzenlemeler zaman zaman değişir. Ziyaretten önce müzenin ya da bağlı olduğu kurumun güncel resmî duyurularına bakmanızı öneririz.

Ankara’daki diğer müzeleri bölge bölge görmek için Ankara müzeleri rehberimize, dünya müzelerinden örnekler için dünyanın en iyi müzeleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Kültür Postası’nda müze, sergi, kitap ve sanat tarihi üzerine daha fazla yazı için Kültür kategorisine göz atabilirsiniz. Önerileriniz ve düzeltmeleriniz için iletişim sayfamızdan bize yazın.